fbpx

kontakt@pozatrasa.pl
+48 22 350 73 46

POLA MAKU

Pola maku Afganistanu i Iranu

Pola maku to częsty widok w centralnej Azji. Uprawy maku to jedne z najbardziej drogocennych i chronionych pól na jakie można zetknąć się w Afganistanie, a na większą skalę uprawiany jest on także w Chinach, Indiach, Iranie, Turcji i krajach Bliskiego Wschodu .
Mak ma wiele zastosowań. W wielu krajach Europy mak lekarski uprawiany jest dla celów przemysłowych, leczniczych a także spożywczych. W Azji sprawa ma się inaczej, tam od wieków był on kwiatem który po odpowiedniej obróbce stawał się remedium w uśmierzaniu bólu. Wszystko dlatego iż z maku od wieków produkowano opium. Z czasem i w Europie zrobiono podobny użytek, a finalnie jego kwiaty znalazły się pod kontrolą i na liście szczególnego zainteresowania władz państwowych.
Początki jego popularności sięgają 1500 roku p.n.e., a uprawę maku w celu uzyskiwania opium prowadzi się od około dwóch tysięcy lat. W XIX i XX wieku dokonano wyizolowania z opium licznych alkaloidów, opisano ich własności, a także opracowano pół-syntetyki. To dzięki makowi powstała morfina i kodeina – mające działanie przeciwbólowe oraz przeciwkaszlowe i przeciwbiegunkowe.
Mak to symbol obfitości i płodności, nie bez przyczyny – w jednej makówce bywa do ok. 30 tysięcy nasion. Wystarczy wysiać na 1 ar 10 gramów ziarenek i to jako wsiewkę w inną uprawę, by zebrać ok. 8-10 kg nasion, inaczej mówiąc z jednego nasionka powstaje 30 tysięcy nowych ? bo mniej więcej tyle jest ich w jednej makówce. Mak nie znosi suszy, upałów i deszczu. Kwiaty maku lekarskiego mogą mieć barwę białą, różową, jasnoróżową. czerwoną, jasnofioletową lub fioletową o średnicy około 10 cm. Nasiona maku siewnego są zasobne w tłuszcz i białko. Zawierają 40-50% oleju, 18-25% białka oraz witaminę E, a ponadto są zasobne w składniki mineralne.
Opium wytwarza się z makówek, które cztery miesiące po zasianiu są przekłuwane. Wówczas wydobywa się z nich mlecznobiały, lepki płyn. Dzień później opium nabiera koloru brązowego i jest gumą, którą zeskrobuje się tacką. Te czynności wykonuje się kilka razy, aż mak przestanie wydzielać sok. Kiedy opium jest zebrane, zostaje zgniecione i trzymane w wilgoci. Ponoć najlepsze opium jest z wilgotnych pól, gdzie po wysuszeniu ma ciemnobrązowy kolor i jest bardzo lepki. Z takich upraw do dziś utrzymuje się wielu afgańskich wieśniaków. Z opium robi się też heroinę, która jest przemycana do republik Azji centralnej, Rosji, Europy zachodniej. Obecnie opium jest przetwarzane na heroinę głównie w Pakistanie, do takiego procesu niezbędny jest bezwodnik octowy, związek chemiczny przemycany głównie z republik po radzieckich Tadżykistanu i Uzbekistanu.
W Iranie i Afganistanie opium to temat tabu, ale tylko dopóki znajdujemy się na ulicy. W domu sprawa wygląda już inaczej. Wiele ludzi oprócz haszyszu z uroków opium korzysta na co dzień, a jak wiadomo ten szybko uzależnia. W Afganistanie i Iranie zauważyłem, iż mieszkańcy bardzo lubią wydawać zakazy, ale jeszcze bardziej lubią je w zamknięciu łamać. Ot taka zabawa. ?Kiedy jestem w domu mogę wszystko? ? mawiają Afgańczycy. Dodając ? ?Jak zamknę okna i zasłonie zasłony Allach nic nie widzi?. Mimo surowych kar spotkałem tu wielu ludzi palących opium.
W Afganistanie główne uprawy maku znajdują się w południowej części kraju w prowincji Helmand- to właśnie dlatego jest tam najniebezpieczniej, lokalni ?warlordzi? na tyle skutecznie chronią swoje pola maku iż każdy obcy jest wrogiem. Nikomu nie wolno tu zaglądać to teren niczym rezerwat a przy okazji ?pole minowe?. Dziś oczywiście posiadanie i sprzedaż opium jest we wszystkich krajach zabronione i możliwość jego zakupu w celach leczniczych następuje tylko w przypadku wskazań lekarza. W Polsce zasady uprawy i zakupu normuje ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii.

autor: Łukasz Odzimek